Płaski brzuch: przejaw zdrowia czy paranoja? Skutki wciągania brzucha
“Już dziesięcio-, ośmio- a nawet sześciolatki są przekonane, że brzuch powinien być płaski i twardy, więc go wciągają ograniczając głębokość swojego oddychania. Kultura diety nie tylko uczy nas ignorować potrzebę jedzenia, ogranicza nawet nasze oddychanie. Rozluźnij brzuch, jeśli jest zaokrąglony, taki właśnie ma być.” – Emily Nagoski, Wypalenie
Czy płaski brzuch to oznaka zdrowia? Nie. Brzuch naturalnie zmienia kształt w ciągu dnia: rano bywa płaski, a po jedzeniu i piciu się zaokrągla. Lekko wypukły, rozluźniony brzuch jest normalny także u osób szczupłych. Chroniczne wciąganie brzucha, by wyglądał na płaski, spłyca oddech, zwiększa napięcie i ciśnienie w jamie brzusznej, co może obciążać dno miednicy i utrudniać trawienie. Presja płaskiego brzucha pochodzi z kultury diety i kanonów wyglądu, a nie z wiedzy o zdrowiu, i dotyka już małe dzieci.
W skrócie
- Brzuch naturalnie zmienia kształt w ciągu dnia i po posiłkach.
- Chroniczne wciąganie brzucha spłyca oddech i może obciążać dno miednicy.
- Presja płaskiego brzucha dotyka już kilkuletnie dzieci.
- Pomaga oddychanie przeponowe i niekomentowanie wyglądu ciała, swojego i cudzego.
Z czym tak naprawdę jest problem?
Czy to z wypukłym brzuchem większości populacji jest coś nie tak, czy z kulturą diety, która wymaga by idealny wygląd brzucha wiązał się z chronicznym napięciem mięśni brzucha, ograniczeniem głębokości oddechu i zmniejszeniem przestrzeni na organy wewnętrzne? Serio, to jest normalne? To jest zdrowy płaski brzuch?
Sama jestem osobą szczupłą, miałam szczęście urodzić się w ciele, które jest zgodne z przyjętym kanonem estetyki i jest git, bardzo lubię swoje ciało.
Dlaczego przyciągasz takie, a nie inne osoby? Odkryj swój Styl Przywiązania.
Rozwiąż krótki quiz, zobacz, jak Twój układ nerwowy reaguje na bliskość i dowiedz się, jak wreszcie przerwać bolesne schematy z przeszłości.
Mimo tego od jakiegoś 13 roku życia wciągałam nawykowo brzuch ograniczając głębokość swojego oddechu. Dopiero rozpoczęcie terapii za pomocą ćwiczeń oddechowych uwolniło mój brzuch z chronicznych napięć
Teraz gdy nie napinam brzucha, widzę, że rano po przebudzeniu jest naturalnie płaski. Po posiłku staje się zaokrąglony. Po wypiciu większej ilości napojów (np. herbatka) tak samo. Po dłuższym czasie znowu się spłaszcza. Na wieczór zwykle jest dość mocno wypukły.
Z początku bliskie osoby i rodzina pytały czy jestem w ciąży i czemu mam taki “duży” brzuch. Ja po prostu przestałam ograniczać swobodę oddychania w imię jakiejś urojonej estetyki.
Dla mnie to jest chore, że rozluźniony, naturalny brzuch, szczupłej osoby wywołuje takie komentarze… W jakim świecie my żyjemy? Jaką wartość ma ten “płaski” brzuch na niepełnym wdechu? O czym on niby świadczy? Przecież nie o zdrowiu ani nie o szczupłości. Jaką to ma realną wartość, że wszyscy zbiorowo do tego dążymy ograniczając własny wdech i wydech?
Brytyjska fizjoterapeutka Ruth Sapsford (2004) opisuje, że mięśnie brzucha i dna miednicy pracują razem, a nawykowe, silne napinanie górnej części brzucha (tzw. stomach gripping) zwiększa ciśnienie w jamie brzusznej i może zaburzać tę współpracę. Dlatego fizjoterapeuci uroginekologiczni często uczą pacjentów najpierw rozluźnienia brzucha i spokojnego oddechu przeponowego.
Możliwe skutki chronicznego wciągania brzucha:
– płytszy oddech, głównie z górnej części klatki piersiowej, który może nasilać napięcie i zmęczenie oraz utrudniać koncentrację
– obciążenie mięśni dna miednicy: stałe napinanie brzucha zwiększa ciśnienie w jamie brzusznej, co fizjoterapeuci wiążą m.in. z problemami z nietrzymaniem moczu
– utrudnienie swobodnej pracy jelit i nasilenie dolegliwości trawiennych
– napięcie i dyskomfort w obrębie miednicy
Presja płaskiego brzucha zaczyna się w dzieciństwie
Hayley Dohnt i Marika Tiggemann (2006) badały dziewczynki w wieku 5-8 lat. Już w tej grupie wiele z nich chciało być szczuplejsze, a niezadowolenie z ciała wiązało się z tym, jak o wyglądzie mówili rówieśnicy, i z oglądaniem treści skupionych na wyglądzie. Dzieci uczą się kanonów ciała bardzo wcześnie, także z komentarzy dorosłych.
| Mit | Fakt |
|---|---|
| Zdrowy brzuch jest zawsze płaski | Brzuch zmienia kształt w ciągu dnia, po jedzeniu i piciu |
| Wciąganie brzucha wzmacnia mięśnie | Stałe napinanie nie zastąpi ćwiczeń i może zaburzać pracę dna miednicy |
| Wypukły brzuch oznacza nadwagę | Lekko zaokrąglony, rozluźniony brzuch jest normalny także u osób szczupłych |
| Płaski brzuch świadczy o zdrowiu | O zdrowiu mówią m.in. sen, ruch, odżywianie i samopoczucie, a nie kształt brzucha |
Czy to wszystko jest warte podtrzymywania mitu “płaskiego brzucha”? Możemy w prosty sposób osłabić ten mit. Nie komentować naszego brzucha publicznie. Nie komentować brzuchów innych publicznie. Pozwolić brzuchowi być brzuchem, pełnić swoje funkcje oddechowe i regulacyjne dla całego ciała, bez światła reflektorów i ocen skierowanych na jego wygląd i “płaskość”. Dobrze, że nasza kultura nie premiuje wklęsłego brzucha albo wydętego brzucha, to dopiero byłaby paranoja… A może niczym by się to nie różniło od obecnej obsesji brzucha płaskiego jak deska?
Jak rozluźnić brzuch i oddychać swobodniej?
- Zauważaj, kiedy wciągasz brzuch, np. przy biurku, w lustrze czy w towarzystwie.
- Połóż dłoń na brzuchu i oddychaj tak, by przy wdechu się unosił, a przy wydechu opadał.
- Wydłużaj wydech, np. wdech na 4, wydech na 6.
- Noś wygodne ubrania, które nie uciskają brzucha.
- Nie komentuj wyglądu brzucha, swojego ani cudzego, zwłaszcza przy dzieciach.
Jak rozmawiać z dziećmi o ciele?
- Mów o tym, co ciało potrafi, a nie jak wygląda.
- Nie oceniaj przy dzieciach swojego ani cudzego ciała.
- Nie nazywaj jedzenia „tuczącym” ani „zakazanym”.
- Reaguj, gdy dziecko krytykuje swoje ciało, i pytaj, skąd taka myśl.
Więcej o oddechu piszemy w tekstach Oddech jako narzędzie do regulacji emocji i Techniki oddechowe i ich wpływ na zarządzanie emocjami, o sygnałach z ciała w artykule Ciało jako barometr emocji, a o tym, jak zaczynają się zaburzenia odżywiania, w tekście Anoreksja: jak zaczyna się choroba. Całość porządkuje przewodnik o somatyce, stresie, śnie i bezsenności.
Kiedy szukać pomocy specjalisty?
Z bólami brzucha, problemami z trawieniem czy nietrzymaniem moczu warto zgłosić się do lekarza, a w przypadku dolegliwości dna miednicy także do fizjoterapeuty uroginekologicznego. Pomocy psychologicznej warto szukać, gdy myśli o wyglądzie ciała zajmują dużo czasu, unikasz sytuacji z powodu wyglądu, stale ograniczasz jedzenie, ważysz się lub sprawdzasz ciało w lustrze albo gdy dziecko odmawia jedzenia z obawy przed przytyciem. W kryzysie zadzwoń do Centrum Wsparcia (800 70 2222), dzieci i młodzież mogą dzwonić pod 116 111, a w zagrożeniu życia pod 112. O formach wsparcia piszemy w przewodniku po nurtach psychoterapii.
Najczęściej zadawane pytania
Czy płaski brzuch jest zdrowy?
Sam kształt brzucha nie świadczy o zdrowiu. Brzuch naturalnie zmienia się w ciągu dnia, po jedzeniu i piciu. Lekko zaokrąglony, rozluźniony brzuch jest normalny także u osób szczupłych.
Czy wciąganie brzucha jest szkodliwe?
Chroniczne wciąganie brzucha spłyca oddech, zwiększa napięcie i ciśnienie w jamie brzusznej, co może obciążać dno miednicy i utrudniać trawienie. Krótkie napięcie, np. przy dźwiganiu, jest naturalne.
Dlaczego brzuch jest większy wieczorem?
Bo w ciągu dnia jemy, pijemy, a w jelitach gromadzą się gazy i treść pokarmowa. To normalne, że wieczorem brzuch jest bardziej wypukły niż rano.
Jak przestać wciągać brzuch?
Zauważaj momenty, w których go napinasz, ćwicz oddech przeponowy z dłonią na brzuchu, noś wygodne ubrania i przypominaj sobie, że rozluźniony brzuch jest normalny.
Od kiedy dzieci martwią się wyglądem?
Badania pokazują, że już 5-8-letnie dziewczynki mogą chcieć być szczuplejsze. Duże znaczenie mają komentarze rówieśników i dorosłych oraz media skupione na wyglądzie.
Źródła
- Sapsford, R. (2004). Rehabilitation of pelvic floor muscles utilizing trunk stabilization. Manual Therapy, 9(1), 3-12. https://doi.org/10.1016/S1356-689X(03)00131-000131-0)
- Dohnt, H., Tiggemann, M. (2006). The contribution of peer and media influences to the development of body satisfaction and self-esteem in young girls: A prospective study. Developmental Psychology, 42(5), 929-936. https://doi.org/10.1037/0012-1649.42.5.929
- Nagoski, E., Nagoski, A. Wypalenie.