negatywna reakcja terapeutyczna
Strona główna » Spis treści » Negatywna reakcja terapeutyczna u osoby samopokonującej się

Negatywna reakcja terapeutyczna u osoby samopokonującej się

Ten tekst jest czwartą częścią serii wpisów o osobowości samopokonującej się.
Część 1: Osobowość samopokonująca się, czyli masochistyczna
Część 2: Autosabotaż osobowości samopokonującej się
Część 3: Lęk przed sukcesem
Część 4: Negatywna reakcja terapeutyczna u osoby samopokonującej się

Pacjenci z osobowością samo-pokonującą się zgłaszają się do terapeuty z silną depresją lub stanami lękowymi spowodowanymi kryzysem życiowym, który sami wywołali (np. sprowokowaniem małżonka do odejścia ze związku, stworzenie trudności w życiu zawodowym). Poszukują szybkiej, doraźnej pomocy w opanowaniu kryzysu i po szybkim złagodzeniu objawów depresji / stanów lękowych nie widzą sensu w dalszej, głębszej pracy terapeutycznej. Efekty pracy jednak szybko znikają, pacjent wytwarza kolejny kryzys i powraca na terapię.

Wszelkie próby uświadomienia pacjentowi ich samo-pokonujących zachowań i ukrytej celowości w przysparzaniu sobie cierpienia spotyka się z silną reakcją w postaci poczucia winy, wstydu, urażonej dumy i osobistego poczucia krzywdy. Pacjenci czują się urażeni i upokorzeni ujawnieniem przez terapeutę infantylnych i irracjonalnych aspektów ich zachowania i osobowości.

Najtrudniejszym aspektem pracy z takim zburzeniem osobowości jest fakt, że próba pracy z narcystycznymi (dumnymi i kontrolującymi) elementami tej osobowości prowokuje odpowiedź masochistyczną (uległą i samoużalającą się), zaś próba pracy z masochistycznymi przejawami osobowości automatycznie pobudza odpowiedź ze strony narcystycznej.

Arnold Cooper sugeruje, że kluczowe w pracy z pacjentami samopokonującymi się jest wytrwała i jednocześnie empatyczna postawa terapeuty w spokojnym zauważaniu, przyjmowaniu, opisywaniu i traktowaniu jako zupełnie zrozumiałe wrogich reakcji pacjenta. Według Coopera taka interakcja z terapeutą umożliwia uelastycznienie nadmiernie surowego superego pacjenta, które domaga się ukarania pacjenta za każdym razem gdy pojawiają się sprzyjające i pozytywne okoliczności w jego życiu. Według Coopera istotne jest również stopniowe uświadamianie pacjentów agresywnych komponentów jego postawy pasywno-agresywnej, które są napędzane żądzą odwetu i zadośćuczynienia. Pacjent powinien też uświadomić sobie własne motywacje w podtrzymywaniu uczuć bycia skrzywdzonym oraz swój obecny status autonomicznej, osoby dorosłej, która jest odpowiedzialna za własne życie, szczęście i satysfakcję.

Negatywna reakcja terapeutyczna

W 1923 roku Freud w następujący sposób opisywał relację terapeutyczną z pacjentami samopokonującymi się:

Jest pewien typ ludzi, którzy reagują szczególnie osobliwie w trakcie pracy psychoanalitycznej. Gdy zwraca się do nich w sposób pełen optymizmu lub wyraża się zadowolenie z postępów w leczeniu, oni przejawiają oznaki niezadowolenia i ich stan psychiczny niezmiennie się pogarsza. (…) Tacy ludzie nie tylko nie mogą znieść żadnej pochwały ani wyrazów uznania, ale reagują również odwrotnie do postępów w terapii. Przejawiają tzw. negatywną reakcję terapeutyczną.

Sigmunt Freud, 1923 (tłumaczenie własne, cytat pochodzi z pracy „Psychotherapeutic Approaches to Masochism„, Arnold M. Cooper)

Przykład nieuświadomionej potrzeby postrzegania siebie jako ofiary u pacjentki Arnolda Coopera:

Pacjentka relacjonuje, że poczuła się bardzo zdenerwowana przez to, że powitałem ją na korytarzu i przytrzymałem dla niej drzwi do gabinetu zamiast oczekiwać na jej przyjście w gabinecie. Powiedziała: „Walczyliśmy o to, kto wejdzie do gabinetu pierwszy”. Moja zwyczajna grzeczność, okazja do sprawienia, by pacjentka poczuła, że ją szanuję została przez nią zinterpretowana jako przejaw rywalizującej agresywności wobec niej. Nie mogła sobie pozwolić na to, by doświadczać choćby trywialnych przejawów dobroci, grzeczności i szacunku wobec niej, dlatego zinterpretowała moje zachowanie jako wrogie i kontrolujące wobec niej.

Arnold M. Cooper, „Psychotherapeutic Approaches to Masochism” (tłumaczenie własne)

Ten tekst jest czwartą częścią serii wpisów o osobowości samopokonującej się.
Część 1: Osobowość samopokonująca się, czyli masochistyczna
Część 2: Autosabotaż osobowości samopokonującej się
Część 3: Lęk przed sukcesem
Część 4: Negatywna reakcja terapeutyczna u osoby samopokonującej się

Inne wpisy, które mogą Ci się spodobać:
Schemat Nadmierne Wymagania
Schemat Izolacja społeczna
Schemat Porażka w Terapii Schematów
Dlaczego sięgamy po alkohol pomimo przykrych konsekwencji?
Dlaczego mózg się „wyłącza” od silnego stresu?
Zniekształcenie poznawcze: Przepowiadanie przyszłości

Źródła:
Arnold M. Cooper, Psychotherapeutic Approaches to Masochism„, 1993
Zdjęcie autorstwa Tim ChowUnsplash

„Przyjemność. Kreatywne podejście do życia” to książka uświadamiająca, jak emocje mają wpływ na Twoje myśli, nastawienie do świata, samopoczucie oraz ogólny obraz samego siebie. Poradnik udowadnia, że odpowiednie ukierunkowanie i czerpanie przyjemności z życia jest kluczem do harmonii i spokoju, których osiągnięcie pozwala odkryć drzemiące i nieznane dotąd pokłady kreatywności i nieszablonowości.

Zamów książkę „Przyjemność” Aleksandra Lowena w księgarni TaniaKsiążka.pl
(zamawiając z tego linku wspierasz rozwój bloga higienamyslenia.pl)

Comments are closed.