Przez długie lata uważano, że mózg ma zdolność do tworzenia nowych neuronów jedynie w okresie prenatalnym i we wczesnym dzieciństwie. Ostatnie badania wykazały jednak , ze mózg dorosłego człowieka wykazuje zdolność do neurogenezy – czyli procesu powstania nowych komórek nerwowych. Pokazały również ,że proces ten może być wspierany przez różne formy aktywności fizycznej, psychicznej i społecznej.
Nowe neurony pełnią ważną funkcję w codziennym funkcjonowaniu mózgu. To lepsza pamięć , więc skuteczniejsze uczenie się , większa umiejętność dostosowywania się do nowych warunków, rozwiązywania problemów, podejmowania decyzji.
Obniżony poziom neurogenezy może wiązać się z depresją czy zaburzeniami lękowymi. Część leków przeciwdepresyjnych działa właśnie zwiększając neurogenezę w hipokampie .
Neurogeneza
Najprościej mówiąc neurogeneza to powstawanie nowych neuronów z komórek macierzystych układu nerwowego. Proces ten polega na podziale tych komórek, różnicowaniu ich po czym migrują one do odpowiednich rejonów mózgu a tam integrują się z istniejącymi już sieciami neuronalnymi.
U dorosłych proces ten zachodzi przede wszystkim w hipokampie ( w zakręcie zębatym ) , który to odgrywa kluczową rolę w pamięci, uczeniu się czy regulacji nastrojów oraz w opuszce węchowej odpowiedzialnej za analizę informacji węchowej.
W 1998 r szwedzki naukowiec Peter Eriksson opublikował badanie, które udowodniło istnienie neurogenezy w hipokampie dorosłego człowieka. Pokazuje to, że nowe neurony mogą powstawać u osób dorosłych również w zaawansowanym wieku.
Przy okazji kolejnych badań prowadzonych i na ludziach i na modelach zwierzęcych (myszy, szczury) udowodniono, że dorosły mózg posiada zdolność do produkcji nowych neuronów, co prawda ograniczoną ale ma taką możliwość.
Aktywność fizyczna
Badania wykazały , że czynnikiem najsilniej wspierającym neurogenezę jest aktywność fizyczna (bieganie, pływanie , jazda na rowerze ), ponieważ ćwiczenia fizyczne stymulują angiogenezę czyli powstanie nowych naczyń krwionośnych, co powoduje odżywienie i dotlenienie tkanki nerwowej a to sprzyja neurogenezie . Regularny wysiłek fizyczny zwiększa również ilość czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego – czyli substancji która wspiera rozwój neuronów.
Jak już wspominałam , badania były prowadzone również na myszach i wykazały , że u myszy biegających na kołowrotku liczba nowych neuronów w hipokampie była kilkukrotnie wyższa niż u osobników nieaktywnych.
Stymulacja intelektualna
Aktywność to nie tylko sport. Równie ważna jest aktywność umysłowa. Nauka nowych umiejętności, czytanie – to formy treningu mózgu również mają wpływ na neurogenezę. Przebywając w otoczeniu pełnym bodźców poznawczych sprawiamy, że wpływa to środowisko na zwiększenie liczby neuronów. Ucząc się czegoś nowego aktywujemy sieci neuronalne do których mogą dołączyć nowopowstałe neurony, proces ten wzmacnia ich przeżycie i integrację.
Mimo tego, że neurogeneza w dorosłym życiu nie zachodzi na taką skalę jak u dzieci, to jednak jest realnym procesem. Z badań jasno wynika, że nasze mózgi są zdolne do regeneracji nawet w starszym wieku a to dobra wiadomość.
Nie ma jednej tabletki na zdrowy mózg ale są nawyki , które możemy wprowadzić do swojego życia a one będą codziennie pracować nad jego odbudową krok po kroku.
Bibliografia
- Socharczuk M ( 2004/2005 ) Neurogeneza wieku dorosłego.
