Teoria poliwagalna została zaproponowana przez Stephena W. Porgesa. Wyjściowym założeniem jest to, że autonomiczny układ nerwowy nie działa tylko jako prosta para „sympatyk-przywspółczulnik”. Zamiast tego istnieje ewolucyjna hierarchia reakcji, która wpływa na zachowania obronne i społeczne. Teoria łączy mechanizmy fizjologiczne z obserwacjami zachowań społecznych i emocjonalnych.  Podstawy neuroanatomiczne i funkcjonalne...

Przemoc cyfrowa (technology-facilitated violence) to forma przemocy oparta na użyciu narzędzi cyfrowych, które może uderzać w prywatność, dobre imię oraz bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne. Aktualnie w związku z tym, obserwuje się, że kobiety i dziewczęta są szczególnie narażone, zwłaszcza gdy ataki łączą się z przemocą ze strony partnerów, zjawiskami masowej...

Przemoc cyfrowa to powtarzane, zamierzone krzywdzenie danej osoby przy użyciu technologii komunikacyjnych (np. wiadomości, mediów społecznościowych, platform gier). Może przyjmować formy nękania, szantażu, udostępniania kompromitujących materiałów lub wykluczania z grupy online. Problematyka ta ma wymiar lokalny i międzynarodowy, dlatego działania prewencyjne i interwencyjne powinny być skoordynowane. (UNICEF, 2020). Skala problemu...

Zakochiwanie się jest uniwersalnym doświadczeniem. Obejmuje emocje, motywacje i zmiany poznawcze. Badania neurobiologiczne wykazały, że proces ten angażuje specyficzne układy mózgowe i neuroprzekaźniki. Rozróżnia się zazwyczaj fazę wstępnej fascynacji (namiętność) oraz fazę długotrwałego przywiązania. Zrozumienie mechanizmów tych faz pomaga wyjaśnić zachowania i reakcje emocjonalne towarzyszące miłości. Neurochemia miłości: główne substancje...

Stres jest nieodłącznym elementem życia człowieka. Jego wpływ na organizm obejmuje zarówno reakcje krótkotrwałe, jak i konsekwencje długofalowe.  Stres definiuje się jako reakcję organizmu na wymagania środowiska, które przekraczają jego możliwości adaptacyjne (Lazarus & Folkman, 1984). Może on działać mobilizująco, jednak w nadmiarze prowadzi do przeciążenia fizycznego i psychicznego. Zrozumienie...

Wczesne doświadczenia traumatyczne obejmują przemoc fizyczną, seksualną, zaniedbanie oraz chroniczne zaniedbania emocjonalne. Klasyczne badania nad traumą dziecięcą wykazały zależność między występowaniem niekorzystnych doświadczeń dzieciństwa a gorszym zdrowiem fizycznym i psychicznym w dorosłości (Felitti et al., 1998; CDC, 2024). Definicja traumy i ramy teoretyczne Trauma dziecięca rozumiana jest jako doświadczenie przed...

EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) to ustrukturalizowana terapia ukierunkowana na przetwarzanie traumatycznych wspomnień. Opiera się na modelu Adaptive Information Processing (AIP), prowadzi przez osiem faz i wykorzystuje bilateralną stymulację sensoryczną. Najmocniejsze dowody dotyczą leczenia PTSD; wytyczne eksperckie rekomendują EMDR jako jedną z terapii pierwszego rzutu. Dane o skuteczności w...

Granice definiują akceptowalny poziom kontaktu, intymności i zobowiązań w relacjach. Naruszenia granic pojawiają się w związkach, pracy i rodzinie. Długotrwałe przekraczanie granic wiąże się z wypaleniem, obniżonym poczuciem własnej wartości i lękiem. Ustalanie i utrzymanie granic chroni zdrowie psychiczne i relacje Czym jest przekraczanie granic? Przekraczanie granic to działanie, które...

Wielu pacjentów zgłasza trudność w stawianiu granic. Ta trudność często wywołuje chroniczne poczucie winy, które pełni funkcję ochronną. Poczucie winy może blokować zachowania obronne i utrudniać zdrowe relacje dlatego też terapia powinna stopniowo wprowadzać naukę stawiania granic. Definicje i ramy teoretyczne Granice interpersonalne oznaczają sposób, w jaki jednostka reguluje kontakt,...

Podejście humanistyczne powstało jako reakcja na redukcjonizm behawioryzmu i mechanistyczne interpretacje psychoanalizy. (Rogers, 1961). Humanizm akcentuje godność osoby, subiektywne przeżycie i potencjał rozwojowy. (Maslow, 1943). Terapeuci humanistyczni traktują klienta jako aktywnego agenta zmiany. (Cain, 2010). Filozofia i cele terapii humanistycznej Humanizm zakłada wewnętrzną tendencję do samorealizacji. (Maslow, 1943). Terapeuta wspiera...

Zarządzanie emocjami obejmuje świadome rozpoznawanie, rozumienie i regulowanie własnych stanów emocjonalnych. Proces ten jest fundamentem zdrowia psychicznego, ponieważ wspiera adaptację do stresu, budowanie relacji i utrzymanie dobrostanu.  Definicja i zakres pojęcia Zarządzanie emocjami to zdolność do monitorowania emocji, oceniania ich intensywności oraz wybierania adekwatnych strategii reagowania (Gross, 2015). W praktyce...

Wprowadzenie - definicja i zakres pojęciowy dysocjacji Dysocjacja to zaburzenie integracji procesów psychicznych obejmujących świadomość, pamięć, tożsamość, emocje, percepcję i działanie (American Psychiatric Association, 2013). Objawy dysocjacyjne mogą występować w formie krótkotrwałej albo jako przewlekłe, klinicznie istotne zaburzenia tożsamości i pamięci. W DSM-5 dysocjacyjne symptomy są opisywane jako brak ciągłości...

Silne emocje, takie jak lęk, gniew, wstyd czy radość mobilizują organizm do działania i równocześnie angażują sieci mózgowe odpowiedzialne za percepcję, pamięć i planowanie. Zrozumienie, jak mózg „zarządza” emocjami, łączy neurobiologię, neurofizjologię oraz psychologię poznawczą, a w praktyce pozwala projektować skuteczne terapie i interwencje. Przetwarzanie emocji Mózg przetwarza bodźce emocjonalne...

Aktywność fizyczna wpływa na emocje przez wielopoziomowe mechanizmy biologiczne, psychologiczne i społeczne (kontakt, wsparcie). Zarówno pojedyncze sesje ćwiczeń, jak i regularny trening poprawiają nastrój, zmniejszają objawy lęku i depresji oraz wzmacniają zdolność regulacji emocji. Efekty te będą się jednak różnić zależnie od intensywności, czasu trwania i kontekstu ćwiczeń.  Aktywność fizyczna...