Strona główna » Spis treści » 10 cech Dobrej Matki według Jasmin Lee Cori

10 cech Dobrej Matki według Jasmin Lee Cori

W książce „Matka niedostępna emocjonalnie. Jak rozpoznać i wyleczyć niewidzialne skutki zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie” Jasmin Lee Cori podejmuje próbę skonstruowania archetypu Dobrej Matki, dzieląc go na 10 różnych aspektów.

Czy taka archetypicznie Dobra Matka naprawdę istnieje? Ciężko powiedzieć, jednej osobie może być trudno ucieleśnić wszystkie te aspekty, jednak, aspekty te odpowiadają 10 kluczowym potrzebom dzieci. Mogą zostać one spełnione i uzupełnione przez inne bliskie osoby (drugiego rodzica, dziadków, ciocie). Nie bez przyczyny, mówi się, że żeby wychować dziecko potrzeba całej wioski.

10 aspektów Dobrej Matki

  • Matka jako źródło
  • Matka jako punkt zaczepienia
  • Matka jako ratownik
  • Matka jako modulator
  • Matka jako żywicielka
  • Matka jako lustro
  • Matka jako kibic
  • Matka jako mentorka
  • Matka jako obrończyni
  • Matka jako baza

Matka jako źródło

Matka jest źródłem naszego istnienia, każdy człowiek bierze swój początek z łona matki. Jasmin Lee Cori zwraca uwagę na mitologiczną analogię łona Matki. Początek wszelkiego życia na Ziemi (utożsamianej mitologicznie z Matką) wziął się z wód praoceanu, tak samo początek życia ludzkiego ma swój początek w wodach płodowych w łonie Matki. Z tego względu Matka jest często mitologicznie przedstawiana jako bogini, władczyni oceanu.

Świadomość tego, że nasze życie wzięło początek w łonie naszej Matki, może być budującą częścią naszej tożsamości lub źródłem poczucia odrazy. W zależności od tego jakie były nasze doświadczenia w życiu płodowym oraz w pierwszych miesiącach po narodzinach, możemy odbierać źródło naszego życia jako obfite, życiodajne i przyjazne lub toksyczne, nieprzyjazne i odpychające.

Matka jako punkt zaczepienia

Matka jest naszym pierwszym łącznikiem ze światem

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie

Dzieci, które wykształciły bezpieczne przywiązanie z matką, czują, że mają swój punkt zaczepienia. Pozostają z matką w bliskim kontakcie, oddalając się i wracając do niej gdy „stracą grunt pod nogami”.

Zdjęcie autorstwa Mukil Menon

Dzięki przywiązaniu małe dziecko myśli sobie: „Należę do ciebie. A ponieważ tak jest, mam swoje miejsce”.

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie

Matka jako ratownik

Wyobraź sobie, że Twój dom płonie, a nikt nie przybędzie na ratunek. (…) Małemu dziecku każda potrzeba wydaje się pilna, więc stanowi swojego rodzaju sytuację awaryjną. Jako dzieci (…) byliśmy całkowicie uzależnieni od innych i skazani na czekanie, aż ktoś odpowie na wołanie o pomoc. Gdy nasze potrzeby są konsekwentnie zaspokajane, czujemy się bezpiecznie i ufamy, że ktoś zawsze przybędzie i nas ocali.

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie

Im mniejsze dziecko, tym bardziej jest niesamodzielne i tym mocniej odczuwa swoje potrzeby jako naglące i awaryjne. Miesięczne niemowle, gdy jest głodne, odbiera tą sytuację jako zagrażającą jego egzystencji i naglącą. 4 letnie dziecko może już spokojnie poczekać np. 30 minut aż będą warunki do zaspokojenia potrzeby głodu (np. powrót z placu zabaw do domu i szybkie przygotowanie posiłku).

Dzięki zaspokajaniu jego naglących potrzeb na wcześniejszych etapach życia, 4 letnie i starsze dziecko wie i ufa, że jego potrzeba głodu zostanie zaspokojona. Dysponuje również dostatecznie rozwiniętym układem nerwowym, by przetrzymać dyskomfort bycia głodnym przez dajmy na to pół godziny. Niemowlę i małe dziecko jeszcze tego nie potrafi, wszystkie potrzeby fizjologiczne są dla niego stanem alarmowym, a matka jawi się jako ratownik gaszący te przerażające pożary głodu, samotności, dyskomfortu w pieluszce czy chłodu.

W dalszych latach życia Matka również pełni rolę ratownika, broniąc dziecka przed innymi alarmującymi go sytuacjami. Pokazuje mu jak obchodzić się ze zwierzętami, które mogą budzić jego lęk, pomaga rozproszyć strach przed burzą czy ciemnością, chroni przed starszymi dziećmi, dodaje otuchy w chorobie czy koi ból po upadku tuląc i uspokajając dziecko, pokazując mu, że jest blisko i czuwa nad jego bezpieczeństwem.

Gdy matka należycie wypełnia rolę ratownika, to ogień nigdy nie przeradza się w pożar. Gdy głodne dziecko zostaje nakarmione, to powraca do stano homeostazy i rozluźnienia. Wyobraź sobie ogromny dyskomfort, który odczuwa, gdy tak się nie dzieje.

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie

Matka jako modulator

Matka jako modulator pełni rolę bufora chroniącego system nerwowy dziecka przed przeciążeniem w okresie rozwoju

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie

Modulować to znaczy, dbać o to, by nie było ani zbyt silne ani zbyt słabe. Matka jako modulator, dba o równowagę w organizmie dziecka. Z początku życia dziecka polega to wyłącznie na regulowaniu jego poziomu głodu, zimna, ciepła, wyspania, aktywności. Matka jako modulator potrafi zauważyć zmęczenie u małego dziecka i pomóc mu się wyciszyć i zdrzemnąć.

Gdy dziecko rośnie, matka pomaga mu regulować stany emocjonalne. Czuwa nad tym by złość nie przerodziła się w furię, a płacz w histerię. Robi to zauważając stany emocjonalne dziecka, odzwierciedlając je (rola Matki jako lustra) i pomagając je uspokoić (Matka jako ratownik) i pogodzić się z nimi. W ten sposób dziecko powoli przejmuje od Matki rolę regulatora emocji i zaczyna nabierać zdolności do samoregulacji i samoukojenia.

Matka moduluje silne emocje u dziecka poprzez proces nazywany „rezonansem limbicznym” lub „regulacją limbiczną”. Polega to na tym, że emocjonalny mózg jednej osoby przestawia się na te same fale, na których pracuje mózg drugiej osoby. (…) Wszystkie ssaki mają tą zdolność i przypuszcza się, że jest to jednen z podstawowych mechanizmów, za sprawą których matka bezpośrednio moduluje stany wewnętrzne u niemowląt i małych dzieci.

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie

Żeby ten mechanizm działał, matka sama musi być w stanie regulować swoje stany emocjonalne i szybko powracać do stanu wewnętrznej równowagi. Gdy tak nie jest, rozstrojenie emocjonalne matki, rozstraja dziecko, pogłębiając ich wzajemne cierpienie i rozstrojenie. Jeśli sami nie otrzymaliśmy w darze od naszej rodziny zdolności do samoregulacji, możemy się tego nauczyć w toku terapii traumy i zaniedbania emocjonalnego. Szczególnie skuteczne w tym celu są terapie zawierające poza elementami rozmowy i analizy intelektualnej, pracę z ciałem i emocjami (terapia Lowena, TRE, EMDR. Somatic Experiencing).

Matka jako żywicielka

Matka dostarcza zarówno fizycznego jak i emocjonalnego pożywienia. Często jest to wspólne doświadczenie, jak w przypadku karmienia piersią. Matka żywi swoje dziecko swoim ciałem i swoją miłością. Oba te komponenty są dziecku niezbędne do przeżycia i prawidłowego rozwoju.

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie

Zobacz też: Rodzinne posiłki, a objawy depresji u dzieci i młodzieży

Podstawową, archetypiczną, funkcją matki, jest poza dawaniem życia, podtrzymywanie tego życia przez żywienie i pielęgnowanie. Dzięki badaniom psychologicznym coraz więcej wiemy o tym, że pokarm emocjonalny – miłość, jest dosłownie równie ważny dla przetrwania dziecka co pokarm fizyczny.

Zobacz też: Potrzeba bliskości i dotyku – eksperyment Harrego Harlow’a

Zobacz też: Badania Rene Spitza nad skutkami rozłąki z matką

Podstawowy przekaz związany z funkcją Matki Żywicielki brzmi: „Kocham cię”. Ma on kluczowe znaczenie w procesie kształtowania poczucia własnej wartości. Gdy dziecko go odbiera, myśli sobie: „Mama mnie kocha, więc jestem kimś ważnym”.

Jasmin Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie
matka jako żywicielka
zdjęcie autorstwa Isaac Quesada

Matka jako lustro

Matka jako lustro zaspokaja bardzo ważną potrzebę odzwierciedlenia. Dzięki temu, że dziecko może przeglądać się w matce jak w lustrze zyskuje fundamentalny przekaz „Widzę cię. Istniejesz naprawdę”. Dzięki temu dziecko czuje się poznane i poznaje siebie w odbiciu tego jak widzi go matka.

Te cechy dziecka, które są przez matkę zauważane nasilają się, zaś te ignorowane zanikają.

Na poziomie werbalnym odzwierciedlenie może polegać na dostrzeżeniu stanów emocjonalnych dziecka „widzę, że Ci smutno”, „jej, to Cię naprawdę rozzłościło”. Tego typu komunikaty dają poczucie bycia zrozumianym i dostrzeżonym ludziom w każdym wieku, zaś dzieciom pomaga również wyodrębniać i nazywać swoje uczucia.

Zanim dziecko nauczy się mówić, odzwierciedlenie polega np. na zabawie w miny kiedy matka naśladuje miny dziecka lub odzwierciedla dźwięki, które ono wydaje bawiąc się z nim pieszczotliwie (np. „agu agu”).

Odzwierciedleniu mogą ulegać również cechy np. „ale jesteś mądry!”, „ale z ciebie siłacz!”, „jesteś śliczną dziewczynką”. W ten sposób buduje się tożsamość dziecka, które nie potrafi jeszcze wyczuć siebie ani dokonywać autoanalizy. Potrzebuje lustra w postaci rodzica, żeby się w nim przeglądać.

Odzwierciedlenie może być dokładne, lub wypaczone. Lustro może być podziwiające lub zawstydzające. Od tego jakie komunikaty i odzwierciedlenie otrzymywaliśmy od rodziców w dużej mierze zależy nasze poczucie własnej wartości i godności osobistej. Realistyczne, szczere lustro podziwiające pomaga nam zyskać szacunek do samego siebie, który wynika z tego, że znamy swoje mocne i słabe strony i wiemy, że z jednymi i drugimi jesteśmy OK.

Wypaczone odzwierciedlenie może wywołać późniejsze nieustanne dążenie do uzyskania dokładnego odzwierciedlenia. Niektóre dzieci i dorosłych niezmiernie drażni, gdy są postrzegani w sposób odbiegający od prawdy i usilnie starają się zostać zrozumiani. Inni dają za wygraną i czują się niewidzialni.

Jasmine Lee Cori

Matka jako kibic

Matka jako kibic daje dziecku komunikat „Dasz radę! Wiem, że sobie poradzisz. Jestem tuż za tobą„.

Matka jako kibic nie tylko jest podziwiającym lustrem, ale aktywnie wspiera dziecko w wysiłkach oraz stwarza mu okazje, by poznać i odkryć więcej, niż samo by zdołało bez jej zachęty.

Ta rola matki jest szczególnie istotna między 18 miesiącem życia, a 3 rokiem życia, kiedy dziecko eksploruje świat. Jednak dziecko w każdym wieku czasem potrzebuje dopingu, a szczególnie wtedy gdy czuje, że zadanie przed którym staje, przerasta jego siły (nowa szkoła, nowe wyzwania, wizyta u lekarza itd).

Zachęta powinna być dostosowana do dziecka i realistyczna. Jeśli wiąże się z wybujałymi oczekiwaniami, może zostać odebrana jako nacisk. Zachęta odnosząca się do umiejętności, które już opanowaliśmy, może stwarzać wrażenie jakby matka nie zwracała na nas dostatecznie dużo uwagi, przez co nie zdaje sobie sprawy z naszych umiejętności.

Jeśli matka nie świętuje naszych codziennych sukcesów, możemy poczuć się niewidzialni lub pomyśleć, że zdobędziemy jej zainteresowanie jedynie wówczas, gdy dokonamy czegoś wyjątkowego (dobrego lub złego).

Jasmine Lee Cori

Kiedy matka może mieć problemy z kibicowaniem swojemu dziecku?

  • Sama cierpi na deficyt matki i nie wie jak to się robi
  • Skupia się na swojej potrzebie uzyskania pomocy i nie widzi potrzeb dziecka
  • Może czuć się zagrożona osiągnięciami i rosnącą autonomią dziecka
  • Może być zbyt udręczona lub załamana, by zebrać w sobie energię do kibicowania własnemu dziecku

Matka jako mentorka

Matka jako mentorka zapewnia dziecku wparcie i doradztwo, abyśmy zdołali wykorzystać nasz potencjał. Jasmine Lee Cori pisze, że matka jest pierwszą w naszym życiu „trenerką umiejętności miękkich”, ucząc nas jak dogadywać się z innymi, jak zarządzać czasem, wypełniać obowiązki i dążyć do celu.

Dobra matka, wspierając, honoruje ograniczenia dziecka, nie uwypukla ich i nie stwarza poczucia, że dziecko powinno być krok dalej, niż aktualnie się znajduje

Jasmine Lee Cori

Matka jako obrończyni

Matka jako obrończyni, chroni dziecko przed zagrożeniami świata zewnętrznego. Bardzo małe dziecko, w relacji symbiotycznej z matką, czuje się chronione przez łączącą ich więź i zaangażowanie uczuciowe matki w pielęgnowanie niemowlęcia.

Gdy dziecko rośnie, zyskuje autonomię i swobodę, by samodzielnie eksplorować świat. Matka pozostaje blisko, gotowa chronić dziecko przed niebezpieczeństwem. Uczy dziecko, że istnieją granice i jak samodzielnie dbać o własne bezpieczeństwo.

Bardzo małe dzieci często postrzegają matkę jako istotę wszechmogącą. Rozprasza ciemność, odgania hałaśliwe dzieci i szczekające psy. Jeśli matka konsekwentnie chroni dziecko przed natarczywymi, przytłaczającymi bodźcami, czuje się ono osłonięte przed zagrożeniami.

Jasmine Lee Cori

Matka jako baza

Komunikat Matki jako bazy brzmi „Jestem tu dla ciebie. Zawsze możesz wrócić”. Gdy dziecko zyskuje autonomię i oddziela się od matki by wyruszyć w świat, zaraz wraca do niej, by uzupełnić swoje psychologiczne zasoby, po czym rusza znowu.

W późniejszym etapie życia również potrzebujemy mieć „bazę”, do której wrócimy, by uzupełnić zasoby psychiczne po doświadczeniach „w świecie zewnętrznym”. Matka jest naszą pierwszą bazą, w dorosłym życiu jej miejsce zajmują związki uczuciowe oraz nasz dom, wspólnota sąsiedzka czy kraj.

Źródło:
Jasmine Lee Cori, Matka niedostępna emocjonalnie. Jak rozpoznać i wyleczyć niewidzialne skutki zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie, Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2020

Zobacz też:
Osobowość samopokonująca się, czyli masochistyczna
Objawy DDA i DDD
Badania Rene Spitza nad skutkami rozłąki z matką
8 zadań rozwojowych według Eriksona
Wierność małżeńska, a fantazjowanie o innej osobie

Już w dzieciństwie rozwijają się trwałe fundamenty poczucia własnej wartości, a wszelkie braki w relacjach z rodzicami mają swoje odbicie w późniejszym dorosłym życiu. Dla prawidłowego rozwoju niezbędna jest bliskość, a brak obecności lub słów „kocham Cię” od najważniejszej osoby – matki, zostawia trwałe ślady w psychice. Dziecko doświadczające w dzieciństwie braków emocjonalnych, często ma niskie poczucie własnej wartości i obwinia za to siebie, ale książka „Matka niedostępna emocjonalnie. Jak rozpoznać i wyleczyć niewidzialne skutki zaniedbania w dzieciństwie” pozwala lepiej zrozumieć postępowanie rodzicielki i wyjaśnia, dlaczego nie była ona zdolna do okazywania miłości.

Zamów książkę „Matka niedostępna emocjonalnie” Jasmin Lee Cori w księgarni TaniaKsiążka.pl
(zamawiając z tego linku wspierasz rozwój bloga higienamyslenia.pl)