Strona główna » Spis treści » Czy pieniądze szczęścia nie dają? Wyniki 25 letniego badania nad uczuciem szczęścia

Czy pieniądze szczęścia nie dają? Wyniki 25 letniego badania nad uczuciem szczęścia

Temat szczęścia od zawsze fascynował filozofów i myślicieli, natomiast przez długi czas nieszczególnie interesował naukowców, jako materia niezbyt namacalna i mierzalna.

Paradygmat genetycznego źródła szczęścia

Przed dekady w psychologii królował paradygmat, na podstawie przeprowadzonych w latach ’90 badań naukowych, że predyspozycje do poczucia szczęśliwości są uwarunkowane genetyczne i nie ma na nie wpływu środowisko zewnętrzne. Badania przeprowadzone na bliźniętach jednojajowych w latach ’90 wykazały, że czynniki genetyczne odpowiadają w 40-50% za subiektywnego uczucia szczęśliwości u bliźniąt jednojajowych wychowywanych w różnych środowiskach (Happiness is a stochastic phenomenon).

Obecnie badacze wskazuję, że szczęście leży w naszej strefie wpływu

Na podstawie 25 letniego badania obejmującego 60,000 osób, przeprowadzonego w Niemczech, badacze wysnuli wnioski, że nasze wybory życiowe jednak są skorelowane z uczuciem szczęścia i satysfakcji z życia. Badani wskazywali zmianę w uczuciu szczęśliwości w wyniku zmiany warunków życiowych, które były zależne od nich samych.

Dane zostały zebrane w corocznym German Socio-economic Panel w latach 1984 – 2008. Początkowo obejmowały 12,541 badanych, zarówno z obszarów RFN jak i NRD przed połączeniem Niemiec. Z czasem poszerzano pulę badanych o dzieci i wnuki osób objętych badanych. Pod koniec badania liczba osób objętych badaniem wynosiła 60,000. W badaniu brały udział osoby, które skończyły 16 rok życia. Każda osoba była ankietowana średnio 8 razy na przestrzeni 25 lat trwania badania.

Z 25 letniego badania wyłoniły się wnioski, że uczucie szczęśliwości jest silnie skorelowane z wyborem partnera życiowego, priorytetami w życiu, podejściem do religijności, równowagą między pracą a odpoczynkiem, udziałem w życiu społecznym i zdrowym stylem życia.

Poziom odczuwanego szczęścia jednak zmienia się w czasie trwania życia

Wyniki tego zakrojonego na dużą skalę badania poddały w wątpliwość teorię stałego poziomu szczęśliwości na przestrzeni życia. Badanie wykazało, że 38% badanych w przeciągu okresu trwania badania zmieniło odczuwany poziom szczęścia z życia o 1/4. U 25% badanych uczucie szczęścia zmieniło się o 1/3, zaś u niecałych 12% badanych uczucie satysfakcji z życia zmieniło się aż o 1/2. Wykazuje to jasno, że zmiana uczucia szczęścia z życia jest możliwa i nie jesteśmy raz zaprogramowanymi genetycznie istotami do bycia szczęśliwymi lub nieszczęśliwymi, jak sugerowały badania na bliźniętach z 1996 roku.

Stabilność emocjonalna partnera ma duży wpływ na uczucie szczęścia w życiu

W ankietach mierzono 5 cech osobowości partnera i badanego: neurotyzm, ekstrawersję, otwartość na nowe doświadczenia, ugodowość i sumienność. Okazało się, że neurotyzm (zarówno własny jak i u partnera życiowego) bardzo wyraźnie koreluje z obniżeniem uczucia szczęścia w życiu, bardziej niż przepracowanie i praca poniżej własnych możliwości. Według tego badania nie ma natomiast żadnego znaczenia dla szczęścia w życiu to, czy partnerzy mają podobne cechy osobowości czy kontrastujące ze sobą. Jedynym silnym predyktorem uczucia braku szczęścia w życiu była cecha neurotyzmu u siebie lub partnera. Wygląda więc na to, że terapia psychologiczna i praca osobista nad własnymi emocjami, mogą w znaczący sposób zwiększyć odczuwane szczęście w życiu i oraz zwiększyć szczęście partnera.

Co to jest neurotyzm?

Neurotyczne osoby charakteryzują się niezrównoważeniem emocjonalnym, niską odpornością na stres i skłonnością do popadania w stany lękowe. Często doświadczają zmiennych stanów emocjonalnych, odbierają zwykłe zdarzenia jako zagrażające, są hiperczujne, mają niską odporność na frustrację (małe frustracje dnia codziennego są dla nich przytłaczające), trudność w odraczaniu gratyfikacji, łatwiej ulegają pokusom. Często doświadczają takich uczuć jak: niepokój, zamartwianie się, strach, złość, frustracja, zazdrość, zawiść, poczucie winy, nastroje depresyjne oraz samotność. Odwrotnością neurotyzmu jest stabilność emocjonalna.

Wybór celów życiowych i wartości ma znaczący wpływ na uczucie szczęścia w życiu

W badaniu mierzono wybór celów życiowych w trzech obszarach: kariera i sukces materialny, rodzina i dobroczynność. Badani mieli za zadanie ocenić istotę danego celu życiowego na 4 stopniowej skali od „bardzo ważne” do „w ogóle bez znaczenia”.

Pytania o karierę i sukces materialny obejmowały takie pytania jak „możliwość kupowania rzeczy”, „sukces w pracy”. Pytania o rodzinę to na przykład „dobre małżeństwo”, „dobre relacje z dziećmi”. Cele dobroczynne były badane przez pytania o „pomaganie innym ludziom” oraz „bycie zaangażowanym w aktywności społeczne i polityczne”.

Badanie wykazały, że ludzie, którzy w kolejnych 5 ankietach przeprowadzanych na przestrzeni 25 lat wskazywali cele dobroczynne i altruistyczne jako istotne w ich życiu, oceniali swoje uczucie szczęścia jako znacznie wyższe. Stawianie celów związanych z rodziną jako istotnych w życiu, również korelowało znacząco z wysokim poziomem szczęścia w życiu, o wiele bardziej niż uprawianie sportu i aktywne życie społeczne. Tymczasem przypisywanie dużego znaczenia celom zawodowym i materialnym korelowało z uczuciem braku satysfakcji i zadowolenia z życia, bardziej niż bierność zawodowa, niestabilność emocjonalna partnera, praca poniżej możliwości i przepracowanie.

Kobiety są szczęśliwsze, gdy ich partnerzy wysoko cenią życie rodzinne

Odpowiedzi udzielane przez mężczyzn i kobiety były zbliżone, z jedną różnicą. Kobiety, których mężczyźni wysoko oceniali wagę życia rodzinnego w ich życiu znacznie częściej określały swoje zadowolenie z życia jako wysokie.

Równowaga między pracą, a odpoczynkiem

W badaniu wyszczególniono osoby, które określono jako przepracowane (różnica między faktyczną, a preferowaną ilością przepracowanych w tygodniu godzin wynosiła więcej niż 3h), pracujące poniżej możliwości i chęci (różnica między preferowaną ilością godzin, a faktyczną wynosiła więcej niż 3h) oraz bierne zawodowo (nieaktywne zawodowo i nie poszukujące pracy) oraz bezrobotne (nieaktywne zawodowo i poszukujące pracy).

Zarówno przepracowanie jak i praca poniżej chęci i możliwości koreluje z uczuciem braku satysfakcji i szczęścia w życiu, przy czym praca poniżej możliwości ma większy wpływ na raportowane uczucie niezadowolenia niż przepracowanie zarówno u mężczyzn jak i kobiet.

Bezrobocie ma znacznie gorszy wpływ na uczucie szczęścia mężczyzn niż kobiet (-0,51 dla mężczyzn i -0,30 dla kobiet).

Życie społeczne i zdrowy tryb życia

Kolejny badany czynnik szczęśliwości to aktywne życie społeczne i zdrowy tryb życia. Badanie wykazało, że ludzie, którzy zmienili swoje postawy życiowe dotyczące życia społecznego i aktywności fizycznej zmieniali raportowaną deklarację z uczucia satysfakcji i szczęścia w życiu.

Zwiększenie ilości kontaktów i spotkań towarzyskich korelowało ze wzrostem zadowolenia z życia, podobnie jak zwiększenie aktywności fizycznej, przy czym aktywność fizyczna miała blisko 2 krotnie mniejszy wpływ na uczucie szczęścia niż bliskie kontakty towarzyskie.

Wcześniejsze obserwacje związku między aktami dobroci, a uczuciem szczęścia

Jeszcze przed opublikowaniem tego badania inni psychologowie wykazali korelację między uczuciem szczęścia, a siłą charakteru, religijnością, działalnością dobroczynną i aktami dobroci (Strengths of character, orientations to happiness and life satisfaction).

Wyniki tego badania są również zbieżne z nienaukowymi obserwacjami poczynionymi przez pisarza Dale Carnegie, amerykańskiego autora poradników psychologicznych z przełomu XX wieku. W swoim bestsellerowym poradniku „Jak przestać się martwić i zacząć żyć” z 1948 roku przekonuje, że najlepszą drogą do złagodzenia problemów psychologicznych i zwiększenia uczucia szczęścia jest przeniesienie uwagi, którą skupiamy na sobie, na innych ludzi. Według Dale Carnegie lekarstwem na depresję jest poświęcenie się pracy, odpoczynek i bycie miłym dla otaczających nas ludzi, od uśmiechu i miłego słowa po drobne dobre uczynki. Współczesne badania naukowe zdają się potwierdzać te poczynione 80 lat temu obserwacje, które zyskały wielką popularność w tamtym okresie.

Pieniądze szczęścia nie dają, dopiero zakupy?

Badania naukowe ekonomistów i psychologów wskazują, że pomimo przekazów kulturowych jakoby pieniądze i dobra materialne miały nam dać szczęście, jest zupełnie odwrotnie. Paradoks Easterlina to obserwacja, że powyżej pewnego poziomu dobrobytu, zwiększanie dochodów nie koreluje ze zwiększeniem uczucia szczęścia i satysfakcji. Daniel Kahneman, laureat nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, nazywa dążenie do materialnego sukcesu jako skupianie się na iluzji (Would you be happier if you were richer? A focusing illusion). Niektórzy badacze wykazują nawet, że wydawanie pieniędzy na innych bardziej sprzyja uczuciu szczęścia, niż wydawanie ich na siebie (Spending money on others promotes happiness).

Inne materiały, które mogą Ci się spodobać:

Wewnętrzny krytyk czy wewnętrzny pochlebca?
Jak osłabić schemat Podatność na zranienie i zachorowanie
Jak osłabić schemat Nadmiernych Wymagań
Moje osobiste poszukiwanie satysfakcji zawodowej, a talenty Gallupa
Pełna kontrola impulsów? Dopiero po 25 roku życia
Dlaczego sięgamy po alkohol pomimo przykrych konsekwencji?
Czy bliscy wystarczająco Cię wspierają? O żądaniu wsparcia słów kilka

Źródła:
D Lykken, A Tellegen, Happiness is a stochastic phenomenon, Psychol Sci (1996)
D Kahneman, AB Krueger, D Schkade, N Schwarz, AA Stone, Would you be happier if you were richer? A focusing illusionScience 1910 (2006)
C Peterson, W Ruch, U Beerman, N Park, MEP Seligman, Strengths of character, orientations to happiness and life satisfactionJ Posit Psychol (2007)
EW Dunn, LB Aknin, MI Norton, Spending money on others promotes happinessScience (2008)
Headey B., Muffels R., Wagner G.G., Long-running German panel survey shows that personal and economic choices, not just genes, matter for happiness. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA (2010)
Manfred Spitzer, Dopamina a sernik, PWN (2010)
Dale Carnegie, Jak przestać się martwić i zacząć żyć, (1948)
Autorem zdjęcia jest Thought CatalogUnsplash

Wszyscy wiemy, że nadmiar cukru ma negatywny wpływ na obwód naszego pasa, ale czy wiemy, że cukier pomaga nam planować przyszłość? Albo że także ojcowie cierpią na depresję poporodową i że testosteron nie czyni nas automatycznie agresywnymi ludźmi? Dlaczego nastolatków tak bardzo interesuje seks i agresja oraz w jaki sposób seks i agresja zmieniają nasze myślenie? Czy konsumenci świadomie kupujący ekologiczne produkty w innych dziedzinach życia także postępują wzorowo?

Dopamina i sernik to porcja solidnych badań naukowych przyprawiona szczyptą humoru. Smacznego!

Zamów książkę „Dopamina i sernik” Manfreda Spitzera w księgarni TaniaKsiążka.pl
(zamawiając z tego linku wspierasz rozwój bloga higienamyslenia.pl)