Strona główna » Spis treści » Zniekształcenia poznawcze, a dramy w social mediach

Zniekształcenia poznawcze, a dramy w social mediach

Zniekształcenia poznawcze, to uproszczone wzorce myślenia, które zniekształcają nasze postrzeganie rzeczywistości. Zwykle prowadzą do nieporozumień, zaburzonego obrazu siebie i innych. Wszyscy doświadczamy ich w różnym stopniu.

Konkretne zniekształcenia poznawcze

1. Myślenie dychotomiczne (wszystko albo nic)

W myśleniu dychotomicznym dzielimy świat, osoby, zjawiska na dwie przeciwstawne kategorie, ignorując wszelkie odcienie szarości i stany pośrednie. Ciężko nam przyjąć do wiadomości złożoność i niejednorodność rzeczywistości, więc dokonujemy uproszczenia jak w fotografii czarno-białej. W naszym uproszczonym myśleniu ktoś jest dobry, święty i idealny. Gdy zrobi coś niezgodnego z naszymi oczekiwaniami, wyobrażeniami i kodeksem wartości nie możemy już pomieścić takiej opcji w naszym uproszczeniu do „dobry” i automatycznie negujemy wszelkie pozytywne aspekty danej osoby, które kiedyś ceniliśmy i dostrzegaliśmy. Od teraz widzimy ją wyłącznie w czarnych barwach, trafiła do uproszczenia „zły”. Ktoś zły, nie może w naszym zniekształceniu myślenia posiadać żadnych pozytywnych cech czy punktów wspólnych z nami. Postrzegamy ludzi, świat i zjawiska w bardzo kontrastowych skrajnościach, ignorując złożoną mozaikę cech i zachowań, właściwych dla każdego zjawiska i osoby.

2. Pochopne wyciąganie wniosków

Jest to zniekształcenie napędzane myśleniem czarno-białym. Wyciągamy daleko idące, zazwyczaj negatywne wnioski na podstawie nie wystarczających przesłanek. Na podstawie pojedynczych poszlak, negatywnego zachowania lub poglądu, z którym się nie zgadzamy wysuwamy wnioski na temat całokształtu danej osoby, jej intencji lub na temat mechanizmów rządzących światem. Np. jeśli przeżyjemy zawód w kontakcie z paroma mężczyznami, wysuwamy wniosek, że „wszyscy mężczyźni to łajdacy” (lub analogicznie o kobietach „wszystkie kobiety to dzi*wki”).

3. Wyolbrzymianie / umniejszanie

Skupiamy nadmierną uwagę na negatywnych aspektach danej sytuacji lub osoby (w tym samych siebie). Ignorujemy istnienie lub znaczenie pozytywnych i neutralnych aspektów. Np. Nadmiernie się skupiamy na popełnionym błędzie, gafie lub niezręczności, umniejszając znaczenia pozytywnych wrażeń, dokonań i interakcji. Dokonany błąd lub kość niezgody staje się rzeczą monstrualnych rozmiarów, natomiast ignorujemy i unieważniamy całej płaszczyzny porozumienia, wspólnych tematów, celów i zbieżnych interesów z drugą osobą. Widzimy tylko negatywną stronę i unieważniamy cały dorobek i pozytywny wkład jaki dana osoba (lub my sami) sobą reprezentuje jako nieważny w obliczu tego rażącego negatywu.

Dobre praktyki porozumienia

1.Ocenianie zachowania, a nie całokształtu osoby

2. Podnoszenie, uwrażliwianie, edukacja na ważne dla nas tematy, bez osobistych ataków, wyzwisk, ocen wobec innych osób

3. Zakładanie nieporozumienie, zbiegu okoliczności, działania w efekcie jakichś ograniczeń zanim założymy złą wolę i celowe działanie przeciwko nam

4. Zachowanie wyrozumiałości wobec siebie i innych. Każdy z nas popełnia błędy i czasem zachowuje się w „zły” sposób. Świadczy to o naszej niedoskonałości jako ludzi, polu do pracy nad sobą i poprawy, nie przekreśla całej osoby ani jej dokonań i pozytywnych zachowań.

5. Ochrona swoich praw i granic. Jeśli naruszono nasze prawa i granice, a rozwiązanie tematu osobiście się nie powiodło, pozostaje droga sądowa lub innego rodzaju cywilnej mediacji. Publiczny lincz i oskarżenia nie są rodzajem mediacji, nie dodają nam godności ani nie rozwiązują sprawy.

Powiązane tematy, które mogą Ci się spodobać:

Ruminacje, czyli nakręcające się negatywne myśli
Autorem zdjęcia jest Alexander ShatovUnsplash