W obszarze zdrowia psychicznego można się spotkać ze specjalistami o różnym stopniu wykwalifikowania, o różnych obszarach wiedzy i praktyki. Borykając się z problemami natury psychologicznej możemy się zastanawiać do kogo powinniśmy się udać? Kto najlepiej nam pomoże?

Dość powszechne wydaje się postrzeganie poszczególnych specjalistów w kategoriach konkurujących ze sobą podejść do leczenia i utrzymywania zdrowia psychicznego. Zwłaszcza wydaje się, że tak jest postrzegana relacja między psychiatrą, a psychoterapeutą oraz między coachem, a psychologiem – w kategoriach „albo albo”.

Prawda jednak jest taka, że są to uzupełniający się specjaliści, z których każdy działa w trochę innej sferze. Podobnie jak w obszarze zdrowia fizycznego również wyróżniamy różne rodzaje specjalistów np. fizjoterapeuci, interniści, chirurdzy. Mogą oni doskonale nawzajem uzupełniać swoje kompetencje i każdy z nich zajmuje się leczeniem innego obszaru zdrowia, tak samo jest w obszarze zdrowia psychicznego i w psychologii.

Dziś postaram się przyjrzeć każdemu z tych specjalistów i nakreślić obszar w którym działają.

Coach – trener

Coach to osoba, która ukończyła specjalistyczne szkolenie w jakiejś dziedzinie przewodnictwa i szkolenia umiejętności miękkich. Coach nie zajmuje się leczeniem zaburzeń psychicznych, tylko ciężar jego pracy i zainteresowań jest położony na określenie i wzmocnienie mocnych stron, zalet i zasobów człowieka.

Zadaniem coacha jest wyciągnąć z nas to co najlepsze, pomóc nam z tego korzystać i odkryć w jaki sposób możemy kierować swoim życiem i własnymi zasobami, by osiągnąć nasze cele, marzenia i poprawić jakość naszego funkcjonowania w świecie. Zadaniem coacha jest ukierunkować i przyśpieszyć tempo naszego rozwoju oraz zwiększyć zadowolenie z życia, a realizuje on to zadanie korzystając z wiedzy i technik psychologicznych, które nabywa na szkoleniach.

Słowo coach/trener odnosi się nie tylko ściśle do psychologii, ale również do całej gamy umiejętności i obszarów, które wykraczają poza ramy psychologii (choć sama technika pracy coacha opiera się w pewnej mierze na wiedzy psychologicznej). Możemy się spotkać z coachem głosu, pisania, finansów, diety. W sferze psychologicznej możemy się udać do coacha relacji, biznesu, kariery, umiejętności miękkich, negocjacji czy ogólnie życia i dobrostanu.

Popularne kierunki coachingu:

• Coach/Trener mocnych stron Gallupa (Gallup Strenghts Coach)
• Coach/Trener kompetencji miękkich
• Coach/Trener dietetyczny
• Coach/Trener biznesowy

Psycholog

Psycholog jest to osoba, która ukończyła studia magisterskie z Psychologii. Posiada wiedzę na temat zdrowia psychicznego człowieka. Pełni funkcję „doradcy pierwszego kontaktu” w sferze zdrowia psychicznego.

Jest w stanie dokonać diagnozy przyczyn problemów w obszarze zdrowia psychicznego i zaproponować najlepszą formę leczenia. Psycholog ma kwalifikacje, które uprawniają go do korzystania z testów psychologicznych, które wspierają jego diagnozę i pomagają rozeznać się w naturze problemów i osobowości pacjenta.

Psycholog może objaśnić pacjentowi prawdopodobną przyczynę jego problemów, zaproponuje zalecenia jak postępować by złagodzić swoje dolegliwości, może zaoferować mu psychoedukację w obszarze, w którym pacjent ma problemy. Jeśli jest potrzeba głębszego i dłuższego leczenia psycholog skieruje pacjenta do psychiatry, psychoterapeuty lub obu tych specjalistów jednocześnie.

Psycholog, o ile nie ukończył szkoły psychoterapeutycznej, nie zajmuje się krótko i długoterminową psychoterapią, ani nie przepisuje leków psychiatrycznych (jeśli nie ukończył studiów medycznych ze specjalizacją psychiatra).

Psychoterapeuta

Psychoterapeuta jest to osoba, która ukończyła studia magisterskie w dziedzinie nauk społecznych (np. psychologia, pedagogika oraz medycyna) oraz typowo 4 letnią szkołę psychoterapeutyczną.

Psychoterapeuta posiada wiedzę i kwalifikacje do prowadzenia krótko i długoterminowej psychoterapii pacjenta i do towarzyszenia mu w trwałej zmianie psychologicznej i osobowościowej (np. może leczyć depresję, nerwicę lękową, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, towarzyszyć i kierować w zmianie osobowości borderline albo narcystycznej, które to osobowości wiążą się z cierpieniem pacjentów i utrudniają im satysfakcjonujące funkcjonowanie w społeczeństwie).

Do popularnych kierunków psychoterapeutycznych należą:

• Terapia Poznawczo-behawioralna (CBT – Cognitive-Behavioral Therapy)
• Terapia Schematów (Schema Theraphy)
• Terapia Gestalt
• Terapia bioenergetyczna Lowena
• Terapia psychodynamiczna
• Terapia systemowa

Psychiatra

Psychiatra to lekarz medycyny, który ukończył studia medyczne oraz 5 letnią specjalizację psychiatryczną. Posiada szeroką wiedzę na temat zdrowia fizycznego i psychicznego człowieka. Może przepisywać leki psychiatryczne i prowadzić krótko i długoterminowe leczenie psychiatryczne.

Psychiatra może skierować na leczenie do psychoterapeuty oprócz prowadzenia leczenia psychiatrycznego u niego. Na przykład leczenie depresji czy nerwic lękowych daje najlepsze rezultaty, gdy jest prowadzone dwutorowo – farmakologicznie (u psychiatry) i psychoterapeutycznie (u psychoterapeuty).

Zdjęcie autorstwa Sigmund, Unsplash

Inne artykuły, które mogą Ci się spodobać:
Zrzucanie napięcia, otrząsanie się z emocji – co to jest TRE ®?
Rodzinne posiłki, a objawy depresji u dzieci i młodzieży
Wierność małżeńska, a fantazjowanie o innej osobie
Pełna kontrola impulsów? Dopiero po 25 roku życia

Może Cię zainteresuje cykl wpisów o zniekształceniach poznawczych:
Zniekształcenia poznawcze. Myślenie dychotomiczne „wszystko albo nic”
Zniekształcenia poznawcze: Filtr mentalny
Zniekształcenia poznawcze: Nadmierne uogólnianie
Zniekształcenia poznawcze: Czytanie w myślach
Zniekształcenia poznawcze: Odrzucanie pozytywów
Zniekształcenie poznawcze: Nadużywanie imperatywów
Zniekształcenie poznawcze: Uzasadnienie emocjonalne
Zniekształcenie poznawcze: Przepowiadanie przyszłości