Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, inaczej (OCD – obsessive-compulsive disorder) są to zaburzenia psychiczne wywołane przez silny lęk, nad którym trudno jest zapanować. Osoby cierpiące na OCD często doświadczają niechcianych natrętnych myśli, które są zazwyczaj sprzeczne z wartościami wyznawanymi przez te osoby. Myśli te wywołują powtarzalne czynności fizyczne lub umysłowe dla chwilowej poprawy samopoczucia wywołanego obsesjami.
Czym są i jakie emocje wywołują obsesje?
Obsesje to myśli dotkniętych zaburzeniem OCD osób, które wywołują bardzo duży dyskomfort psychiczny. Częstymi emocjami spowodowanymi przez obciążenie z nimi związane są m.in.;.
- Lęk,
- poczucie winy i wstydu,
- strach,
- frustracja i bezsilność,
- poczucie izolacji i niezrozumienia przez innych,
- smutek wywołany utratą kontroli.
Zależność pomiędzy obsesjami a kompulsjami
Kompulsje następują w odpowiedzi na natrętne obsesyjne myśli. Są one formą radzenia sobie z napięciem w organizmie. Osoba ma poczucie, że musi wykonać jakąś czynność, żeby poprawić swoje samopoczucie. Kompulsje przynoszą chwilową ulgę – częściowo obniżają lęk. W szerszej perspektywie kompulsje prowadzą do licznych negatywnych skutków, takich jak m.in.;.
- Pogłębiają poczucie braku kontroli,
- wzmacniają obsesję,
- ograniczają w znaczny sposób swobodę życia,
- powodują spadek poczucia własnej wartości przez poczucie irracjonalności kompulsji,
- wpływają na życie społeczne.
Błędne koło OCD
Chwilowa ulga następująca po wykonaniu kompulsywnej czynności przyzwyczaja mózg do powtarzania schematu. Przez poczucie konieczności powracające obsesje są szybsze i intensywniejsze. Gdy napięcie psychiczne i lęk związany z silną obsesją wzrastają, kompulsje stają się jedyną znaną i szybką formą udzielenia sobie pomocy. Jest to błędne koło, które budzi strach przed brakiem kontroli nad własnym zachowaniem.
Przykłady zachowań obsesyjno-kompulsyjnych;
- Kilkukrotne sprawdzanie, czy drzwi i okna są zamknięte, pomimo świadomości, że wszystko jest zamknięte,
- wielokrotne mycie dłoni w obawie o zarazki,
- liczenie kroków oraz wykonywanie czynności dokładną ilość razy,
- powtarzanie czynności jedna po drugiej w określonej kolejności przez lęk o negatywne skutki,
- wielokrotne poprawianie i pisanie tekstu od nowa lęk przed popełnieniem błędu.
Jak radzić sobie z OCD?
OCD to trudne do całkowitego wyleczenia zaburzenie, natomiast są sposoby na skuteczną walkę z nim. Polecaną formą walki z tym zaburzeniem jest psychoterapia. Terapia behawioralno-poznawcza pozwala na zrozumienie mechanizmu działania OCD oraz na pracę nad stopniowym zmniejszaniem reakcji lękowych. O pozytywnym wpływie terapii behawioralno-poznawczej mówią liczne badania. W walce z OCD często wykorzystywana jest też farmakoterapia. Nie wszystkie objawy OCD są w stanie całkowicie zniknąć, natomiast im wcześniej rozpoczęte jest leczenie, tym lepsze efekty możemy uzyskać.
Jakich zmian można oczekiwać w trakcie leczenia;
- Odzyskania kontroli i wpływu na własne życie,
- słabsze i pojawiające się rzadziej obsesje,
- kompulsje i lęk przestają rządzić codziennością i relacjami.
Bibliografia
MDPI and ACS Style
Gragnani, A.; Zaccari, V.; Femia, G.; Pellegrini, V.; Tenore, K.; Fadda, S.; Luppino, O.I.; Basile, B.; Cosentino, T.; Perdighe, C.; et al. Cognitive–Behavioral Treatment of Obsessive–Compulsive Disorder: The Results of a Naturalistic Outcomes Study. J. Clin. Med. 2022, 11, 2762. https://doi.org/10.3390/jcm11102762
https://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/download/29165/23930
https://www.rcpsych.ac.uk/mental-health/translations/polish/Zaburzenie-obsesyjno-kompulsyjne-OCD
