Zrzucanie napięcia, otrząsanie się z emocji – co to jest TRE ®?

Język polski odsłania głęboką prawdę na temat funkcjonowania ludzkiego organizmu. W momentach silnego stresu mówimy: „nie mogę się z tego otrząsnąć”, „nie wiem, jak to z siebie zrzucić”, „cała dygocę w środku” czy „aż ręce mi się trzęsą”.

W ten sposób za pomocą słów opisujemy naturalny, wrodzony mechanizm regulacji układu nerwowego – mimowolne drżenie ciała. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć te fizjologiczne komunikaty, sprawdź nasz artykuł: Ciało jako barometr emocji: Jak odczytywać sygnały płynące z organizmu?. Ten wrodzony fenomen jest też fundamentem innowacyjnej metody pracy z układem nerwowym, jaką jest TRE® (Tension, Stress and Trauma Release Exercises), czyli zbiór ćwiczeń służących do rozładowywania napięcia, stresu i traumy.

Drżenie ciała jako temat tabu w nowoczesnym świecie

W naszej kulturze drżenie ciała wciąż bywa traktowane jako coś niewłaściwego. Wszelkie procesy fizjologiczne związane z uwalnianiem emocji budzą w nas ambiwalencję. Gdy doświadczamy stresu przekraczającego zdolności adaptacyjne układu nerwowego, zaczynamy się trząść. Ta naturalna reakcja samoregulująca często nas jednak przestrasza, dlatego próbujemy ją stłumić. Mówimy sobie: „weź się w garść”, „nie trzęś się jak galareta”, „muszę to zatrzymać, bo wyjdę na słabą osobę”.

Próbujemy kontrolować zewnętrzne oznaki emocji. Czerwienienia policzków ze złości czy wstydu nie da się jednak zatrzymać siłą woli, ponieważ odpowiada za nie autonomiczny układ nerwowy. Neurogeniczne drżenia TRE® również są inicjowane przez ten układ, jednak w przeciwieństwie do fizjologicznego rumieńca potrafimy je świadomie zatrzymać za pomocą napięcia mięśniowego. I właśnie to masowe, nawykowe zatrzymywanie drżeń ma swoją wysoką cenę.

Jak latami tłumimy stres i emocje w ciele?

Potrzebę otrząśnięcia się z trudnych przeżyć możemy kontrolować bardzo długo. W środku może nam „kipieć”, ale z zewnątrz trzymamy się w ryzach: kark mamy sztywny jak kamień, brzuch wciągnięty tak mocno, że przepona nie może swobodnie pracować, a szczęki zaciśnięte. Mechanizmy tego, co dokładnie dzieje się w naszych tkankach, szeroko omawiamy w tekście: Jak stres wpływa na ciało i układ nerwowy? Przewodnik.

Gdy ładunek stresu trwa odpowiednio długo, przestajemy go w ogóle zauważać. Przekonujemy się, że przecież wszystko jest w porządku i jesteśmy w pełni zrelaksowani. Stoi to jednak w sprzeczności z prawdą naszego ciała, które pozostaje skurczone do granic wytrzymałości, podczas gdy my cedzimy słowa przez zęby.

Takie zaprzeczenie trwa do momentu, w którym kolejna dawka stresu przeleje czarę goryczy. Wtedy musimy „puścić ciśnienie”. Najczęściej obrywa ktoś bliski – partner, dziecko czy przyjaciel, którzy stają się obiektem wybuchu spowodowanego błahostką. Tymczasem o prawdziwych skutkach takiego odcinania się od emocji przeczytasz więcej w naszym wpisie: Psychosomatyka. Kiedy emocje zaczynają boleć.

Poród a neurogeniczne drżenia

Specyficznym doświadczeniem u kobiet, w którym siła ciała całkowicie przyćmiewa kontrolę ego, jest poród. Po tym intensywnym wydarzeniu wiele kobiet doświadcza samoistnych, bardzo silnych drżeń neurogenicznych. Jest to całkowicie normalna reakcja polegająca na otrząśnięciu się z ekstremalnych przeżyć i oczyszczeniu układu nerwowego. Uszanowanie tego procesu stanowi naturalną profilaktykę traumy.

Dlaczego po drżeniach pojawia się przeszywające zimno?

Czasami uwalnianie napięcia metodą TRE® wiąże się z odczuwaniem głębokiego, wewnętrznego zimna. Rozmrażanie stłumionych emocji bywa myląco kojarzone z wychłodzeniem organizmu. Podczas moich pierwszych sesji czułam irracjonalny chłód, przez który dygotałam pomimo ciepłego otoczenia – było to po prostu dosłowne uwalnianie zamrożonego w ciele stresu.

Zajrzyj też do tekstu Zrozumieć teorię zamrożenia – co dzieje się z ciałem gdy stres nas paraliżuje?

Ćwiczenia TRE® a zrzucanie „zbroi” z napięć mięśniowych

Hamując naturalne drżenia, zamieniamy własne ciało w sztywną zbroję zbudowaną z chronicznych napięć. Chroni nas ona przed ujawnieniem wrażliwości, daje iluzję siły, ale staje się jednocześnie więzieniem.

Zbroja bywa przydatna na współczesnym „polu bitwy” (podczas trudnych negocjacji, rozmowy o podwyżkę czy jazdy samochodem w godzinach szczytu). Jednak noszenie jej przy stole z rodziną, podczas zabawy z dziećmi czy spaceru mija się z celem. Wielu z nas funkcjonuje w takim pancerzu bez przerwy. Ogranicza on grację ruchów, odcina nas od radosnego doświadczania życia i z czasem prowadzi do chronicznych bólów fizycznych.

Warto zgłębić biologiczne tło tego zjawiska – świetnie tłumaczy to Teoria poliwagalna — jak układ nerwowy wpływa na nasze emocje i relacje?, ukazując, dlaczego tak często “zamrażamy” się w ciele zamiast swobodnie reagować.

Jak działają ćwiczenia TRE® i do czego nas wracają?

Metoda TRE® to narzędzie, które przywraca to, co zapomnieliśmy – uczy, jak odzyskać dostęp do wrodzonego mechanizmu samoregulacji. Pokazuje, jak bezpiecznie kontrolować drżenia, a nie tylko je tłumić.

Stosując ćwiczenia TRE, zyskujemy wolność decydowania: kiedy założyć zbroję i zachować pełną kontrolę, a kiedy dać sobie przestrzeń na „emocjonalny prysznic” we własnym domu. To szansa na pozbycie się nagromadzonego napięcia, uregulowanie wyrzutów kortyzolu i powrót do naturalnej przyjemności płynącej z czucia swojego ciała po ciężkim dniu.

Biologiczna mądrość: TRE® w świecie zwierząt

Drżenia neurogeniczne są właściwe wszystkim ssakom – to uniwersalny mechanizm pozbywania się nadmiaru adrenaliny i napięcia po doświadczeniu zagrożenia. Obserwując dzikie zwierzęta (np. antylopę po ucieczce przed drapieżnikiem), widzimy, jak po kryzysie ich ciała intensywnie się trzęsą, by zresetować układ nerwowy.

Podczas pierwszych sesji TRE® ruchy rzadko są gwałtowne. Mądrość ciała dba o to, by proces uwalniania napięć odbywał się stopniowo, z pełnym poszanowaniem naszych aktualnych zasobów.

Jeśli interesuje Cię praca z ciałem, uwalnianie stresu i chcesz dowiedzieć się więcej o metodzie TRE, sprawdź oficjalne źródła i literaturę:

• Strona polska: tre-polska.pl
• Strona międzynarodowa: traumaprevention.com
• Książka: Peter Levine, „Obudźcie tygrysa. Leczenie traumy”, Wydawnictwo Czarna Owca.