Test na styl przywiązania: jak się go bada i gdzie zrobić bezpłatny test?

Dlaczego w kolejnych związkach wracają te same problemy? Często jedna z odpowiedzi kryje się w stylu przywiązania, czyli w tym, jak nauczyliśmy się szukać bliskości i reagować na jej brak. Nic dziwnego, że test na styl przywiązania to jedno z najczęściej wyszukiwanych narzędzi psychologicznych w sieci.

W tym tekście wyjaśniamy, jak styl przywiązania badają psycholodzy, czym różni się szybki test online od rzetelnej oceny, jak czytać wynik i gdzie zrobić bezpłatny test.

Jak sprawdzić swój styl przywiązania? Najprościej, wypełniając kwestionariusz samoopisowy, czyli test, w którym oceniasz, na ile zgadzasz się ze stwierdzeniami o bliskości, zaufaniu i lęku przed odrzuceniem. U dorosłych badacze używają przede wszystkim takich kwestionariuszy (np. ECR-R, RQ, w Polsce KSP) oraz wywiadu AAI, a u małych dzieci obserwacji w procedurze sytuacji obcości. Test online daje wskazówkę do refleksji, ale nie jest diagnozą.

Bezpłatny test na styl przywiązania

Jeśli chcesz sprawdzić swój styl przywiązania, możesz skorzystać z bezpłatnego testu stylu przywiązania Fundacji XXII. Test składa się z 24 stwierdzeń dotyczących bliskich relacji, np. o łatwości w okazywaniu czułości, zaufaniu czy obawie, że bliska osoba nie chce z Tobą być. Każde stwierdzenie oceniasz na skali od 1 (zdecydowanie nie zgadzam się) do 7 (zdecydowanie zgadzam się). Test opiera się na Kwestionariuszu Stylów Przywiązaniowych prof. Mieczysława Plopy (o tym narzędziu piszemy niżej). Wypełnienie zajmuje około 7 minut, a bezpłatny, indywidualny raport otrzymujesz na adres e-mail. Według fundacji test ukończyło już ponad 13 000 osób.

Po teście dowiesz się m.in., dlaczego czasem potrzebujesz bliskości, a czasem się wycofujesz, dlaczego trafiasz w podobne relacje i co najbardziej uruchamia Twój lęk w związku. Jak każdy test online, ma on charakter informacyjno-edukacyjny i nie jest diagnozą psychologiczną.

Jak bada się styl przywiązania?

Teoria przywiązania Johna Bowlby’ego (szerzej w przewodniku teoria przywiązania) opisuje, jak wczesne relacje z opiekunami tworzą wewnętrzne modele siebie i innych. Żeby te modele zmierzyć, badacze stworzyli trzy rodzaje narzędzi.

Sytuacja obcości: obserwacja małych dzieci

Mary Ainsworth opracowała w latach 70. procedurę „sytuacji obcości” (Strange Situation). Dziecko w wieku 12-18 miesięcy bawi się w nieznanym pokoju, a mama dwukrotnie na krótko wychodzi i wraca, raz pojawia się też obca osoba. Kluczowe jest to, jak dziecko reaguje na powrót mamy. Na tej podstawie Ainsworth opisała styl bezpieczny, unikający i lękowo-ambiwalentny, a Mary Main i Judith Solomon dodały później styl zdezorganizowany. Procedura wymaga laboratorium i przeszkolonych obserwatorów, więc nie da się jej wykonać w domu ani w internecie.

Wywiad AAI: jak opowiadasz o dzieciństwie

U dorosłych najbardziej szczegółowym narzędziem jest Wywiad Przywiązania Dorosłych (Adult Attachment Interview, AAI) opracowany przez Carol George, Nancy Kaplan i Mary Main. To około godzinna rozmowa o relacjach z rodzicami w dzieciństwie. Oceniana jest nie sama treść wspomnień, ale spójność opowieści: czy ktoś potrafi mówić o trudnych doświadczeniach w sposób zintegrowany, czy raczej je bagatelizuje, gubi się w złości albo w wątkach straty. AAI wymaga specjalnego szkolenia i certyfikacji osób kodujących, dlatego używa się go głównie w badaniach naukowych.

Kwestionariusze samoopisowe: lęk i unikanie

Najpopularniejsze są kwestionariusze, w których sama oceniasz lub sam oceniasz swoje odczucia w bliskich relacjach. Pierwszy taki pomiar zaproponowały Cindy Hazan i Phillip Shaver (1987): wybór jednego z trzech opisów, który najlepiej do Ciebie pasuje. Kim Bartholomew i Leonard Horowitz (1991) rozszerzyli go do czterech stylów w kwestionariuszu RQ: bezpiecznego, zaabsorbowanego, oddalającego i lękowego (unikająco-lękowego).

Dziś standardem w badaniach jest kwestionariusz ECR (Experiences in Close Relationships) i jego poprawiona wersja ECR-R. Zamiast przypisywać do jednej szufladki, mierzą dwa wymiary: lęk (obawa przed odrzuceniem i opuszczeniem) oraz unikanie (dyskomfort z bliskością i zależnością). Styl wynika z połączenia obu wyników. W Polsce szeroko stosowany jest Kwestionariusz Stylów Przywiązaniowych (KSP) Mieczysława Plopy, który ma 24 stwierdzenia i trzy skale: styl bezpieczny, lękowo-ambiwalentny i unikowy.

Porównanie metod badania stylu przywiązania

Metoda	Dla kogo	Co mierzy	Kto przeprowadza	Czas
Sytuacja obcości (Ainsworth)	dzieci 12-18 mies.	reakcja dziecka na rozstanie i powrót opiekuna	przeszkoleni badacze, laboratorium	ok. 20 min
Wywiad AAI	dorośli	spójność opowieści o dzieciństwie	certyfikowany badacz	ok. 1 godz. + kodowanie
RQ (Bartholomew i Horowitz)	dorośli	4 style przywiązania	samodzielnie lub z psychologiem	kilka minut
ECR / ECR-R	dorośli	2 wymiary: lęk i unikanie	samodzielnie lub z psychologiem	ok. 10 min
KSP (Plopa)	dorośli	3 style: bezpieczny, lękowo-ambiwalentny, unikowy	psycholog (narzędzie wystandaryzowane)	ok. 10 min
Test online	dorośli	zależy od testu, zwykle lęk i unikanie	samodzielnie	5-10 min

Test online a diagnoza: czym się różnią?

Test online porządkuje to, co już o sobie wiesz, i nazywa wzorce, które mogły umykać uwadze. Nie bierze jednak pod uwagę Twojej historii, aktualnej sytuacji ani objawów, które mogą przypominać styl przywiązania, a mieć inne źródło (np. depresja, lęk uogólniony, trauma). Psycholog łączy wynik kwestionariusza z rozmową i obserwacją, a w razie potrzeby sięga po narzędzia wystandaryzowane na polskiej grupie. Pamiętaj też, że styl przywiązania nie jest diagnozą medyczną. Pozabezpieczny styl to sposób adaptacji, a nie zaburzenie.

Jak czytać wynik testu stylu przywiązania?

• Patrz na wymiary, nie tylko na etykietę. Wysoki lęk i niskie unikanie to obraz stylu lękowego, niski lęk i wysokie unikanie to styl unikowy, oba wysokie to styl lękowo-unikający (zdezorganizowany), oba niskie to styl bezpieczny.
• Wynik mieszany jest normalny. Badania Fraleya i współpracowników (2015) pokazują, że przywiązanie dorosłych lepiej opisują wymiary niż sztywne kategorie. Większość z nas ma cechy więcej niż jednego stylu.
• Styl zależy od relacji. Możesz czuć się bezpiecznie z przyjaciółką, a lękowo w związku. Odpowiadaj, myśląc o relacjach, o które pyta test.
• To zdjęcie, nie wyrok. Styl przywiązania jest umiarkowanie stabilny, ale zmienia się pod wpływem nowych relacji i terapii.

Gdy już znasz swój wynik, przeczytaj tekst o swoim stylu: lękowy styl przywiązania, unikowy styl przywiązania, zdezorganizowany styl przywiązania lub bezpieczny styl przywiązania. O tym, jak style spotykają się w parze, piszemy w przewodniku po stylach przywiązania w związku.

Ograniczenia testów stylu przywiązania

• Samoopis ma swoje granice. Osoby o stylu unikowym często nie zauważają u siebie potrzeby bliskości, więc w teście wypadają „bezpieczniej”, niż wynikałoby to z ich zachowania.
• Nastrój wpływa na odpowiedzi. Świeże rozstanie albo kłótnia potrafią podbić wynik lęku.
• Nie każdy test online jest rzetelny. Szukaj testów, które opierają się na znanym kwestionariuszu, podają liczbę pytań i jasno zaznaczają, że nie są diagnozą.
• Test nie wyjaśnia przyczyn. Mówi, jak jest teraz, ale nie dlaczego. Na to pytanie lepiej odpowiada rozmowa ze specjalistą.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the Strange Situation. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
• Bakermans-Kranenburg, M. J., van IJzendoorn, M. H. (2009). The first 10,000 Adult Attachment Interviews: Distributions of adult attachment representations in clinical and non-clinical groups. Attachment & Human Development, 11(3), 223-263. https://doi.org/10.1080/14616730902814762
• Bartholomew, K., Horowitz, L. M. (1991). Attachment styles among young adults: A test of a four-category model. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 226-244. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.226
• Brennan, K. A., Clark, C. L., Shaver, P. R. (1998). Self-report measurement of adult attachment: An integrative overview. W: J. A. Simpson, W. S. Rholes (red.), Attachment theory and close relationships (s. 46-76). New York: Guilford Press.
• Fraley, R. C. (2002). Attachment stability from infancy to adulthood: Meta-analysis and dynamic modeling of developmental mechanisms. Personality and Social Psychology Review, 6(2), 123-151. https://doi.org/10.1207/S15327957PSPR0602_03
• Fraley, R. C., Hudson, N. W., Heffernan, M. E., Segal, N. (2015). Are adult attachment styles categorical or dimensional? A taxometric analysis of general and relationship-specific attachment orientations. Journal of Personality and Social Psychology, 109(2), 354-368. https://doi.org/10.1037/pspp0000027
• Fraley, R. C., Waller, N. G., Brennan, K. A. (2000). An item response theory analysis of self-report measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 78(2), 350-365. https://doi.org/10.1037/0022-3514.78.2.350
• Hazan, C., Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511-524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511
• Main, M., Solomon, J. (1990). Procedures for identifying infants as disorganized/disoriented during the Ainsworth Strange Situation. W: M. T. Greenberg, D. Cicchetti, E. M. Cummings (red.), Attachment in the preschool years (s. 121-160). Chicago: University of Chicago Press.
• Plopa, M. (2008). Kwestionariusz Stylów Przywiązaniowych (KSP). Podręcznik. Warszawa: Vizja Press & IT.