Perfekcjonizm jako regulacja lęku
Czym jest perfekcjonizm?
Perfekcjonizm jest cechą bądź wzorcem naśladowania polegającym na stawianiu sobie trudnych często nierealistycznych celów lub wymagań. Perfekcjoniści często odczuwają silną potrzebę realizacji zadań lub czynności bezbłędnie. Osoby dotknięte perfekcjonizmem często uzależniają poczucie własnej wartości od osiąganych wyników lub opinii. Nadmierne gonienie za co raz wyższymi standardami często negatywnie odbija się na zdrowiu psychicznym osób nimi dotkniętych. Mocna chęć bycia idealnym często zaburza realne, trzeźwe spojrzenie na rzeczywistość.
Źródło problemu
Do najczęściej opisywanego źródła pojawienia się perfekcjonizmu zaliczamy dzieciństwo. Wychowanie dziecka przez mocno wymagających i często niedoceniających rodziców wiąże się z poczuciem miłości warunkowej tzn. “jestem kochany, gdy…”, “muszę to zrobić, żeby zasłużyć” Kolejnymi przyczynami mogą być niskie poczucie własne wartości oraz zespół cech osobowości.
Regulacja lęku, a perfekcjonizm
Związek między perfekcjonizmem a regulacją lęku jest znaczący. Działa on jako bariera ochronna przed krytyką i zagrożeniem, dając złudne przekonanie bezpieczeństwa. Zależność tą opisuje błędne koło;
Dlaczego przyciągasz takie, a nie inne osoby? Odkryj swój Styl Przywiązania.
Rozwiąż krótki quiz, zobacz, jak Twój układ nerwowy reaguje na bliskość i dowiedz się, jak wreszcie przerwać bolesne schematy z przeszłości.
- 1 pojawienie się zadania
- 2 lęk przed porażką i oceną
- 3 chęć wykonania czynności idealnie
- 4 krótka ulga
- 5 kolejne zadania o rosnących standardach, w konsekwencji pogarszające się samopoczucie, przez malejącą tolerancję bólu i frustrację
Czy perfekcjonizm jest tylko zły?
Perfekcjonizm choć, często może się kojarzyć tylko ze złym wpływem na człowieka, ma również swoje zalety. Dzielimy go na dwie grupy; perfekcjonizm zdrowy, czyli adaptacyjny oraz niezdrowy dezadaptacyjny.
Perfekcjonizm adaptacyjny
Ten rodzaj perfekcjonizmu często jest uznawany za sprzyjający rozwojowi osobistemu, jak również jakości pracy i nauki. Wyróżnia go m.in.;.
- Motywacja do rozwoju poparta wysokimi, ale realnymi celami,
- satysfakcja z wysiłku i dokonanych postępów,
- porażka nie jest paraliżująca i budząca lęk.
Perfekcjonizm dezadaptacyjny
Jest to rodzaj perfekcjonizmu wiążący się z lękiem i znacznym obciążeniem psychicznym, które obniża jakość życia. Osoby doświadczające go często mają nastawienie “idealnie albo wcale”, wiąze się z presją i chronicznym niezadowoleniem z siebie i efektów swojej pracy. Lęk przed oceną innych i własnymi błędami jest na tyle silny, że może powodować m.in.;
- zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD),
- zaburzenia osobowości,
- zaburzenia odżywiania,
- pogorszenie relacji i życia towarzyskiego,
co potwierdzają różne badania.
Bibliografia;
Nowacka, M. (2025). Zastosowanie i skuteczność psychoterapii poznawczo-behawioralnej perfekcjonizmu. Przegląd badań dotyczących redukcji perfekcjonizmu oraz objawów zaburzeń współwystępujących. Przegląd Psychologiczny, 68(4), 59–73. https://doi.org/10.31648/przegldpsychologiczny.11073
https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0
Rutherford, Margaret Robinson: Perfekcyjni do bólu. Jak uwolnić się od perfekcjonizmu maskującego depresję i odzyskać zdrowie (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego).
Fle G., Besser A., Hewi P., Perfectionism, ego defense styles, and depression: A a comparison of self-reports versus informant ratings, “Journal of
Personality” 2005, nr 73(5)
https://www.researchgate.net/publication/368824746_Perfekcjonizm_w_teorii_i_badaniach