Somatyczne objawy gniewu – co dzieje się z mięśniami i ciśnieniem krwi?
Gniew to jedna z podstawowych emocji, mająca ogromne znaczenie adaptacyjne, ponieważ informuje nas o naruszeniu granic, niesprawiedliwości lub zagrożeniu. Jednak oprócz przeżyć psychicznych i behawioralnych, gniew ma też swoje wyraźne odbicie w ciele. Organizm reaguje na niego szeregiem zmian fizjologicznych, które można zaobserwować przede wszystkim w napięciu mięśniowym oraz w układzie sercowo-naczyniowym.
Napięcie mięśniowe w reakcji gniewu
Podczas odczuwania gniewu aktywuje się układ współczulny autonomicznego układu nerwowego. Jednym z jego efektów jest wzrost napięcia mięśni. Mięśnie twarzy, szczęki, karku czy ramion stają się bardziej napięte, co często można dostrzec w postaci zaciśniętych szczęk, ściągniętych brwi czy zaciskania pięści. Z punktu widzenia ewolucyjnego to przygotowanie do reakcji walki lub obrony.
Przewlekłe utrzymywanie gniewu, szczególnie w formie tłumionej, może skutkować chronicznym napięciem mięśni, prowadzącym do dolegliwości bólowych, na przykład bólów głowy, karku czy pleców (Kubacka-Jasiecka, 2010). W ten sposób gniew nie tylko działa jako emocja chwilowa, ale może też przyczyniać się do długotrwałych problemów zdrowotnych.
Dlaczego wciąż wchodzisz w te same schematy (w relacjach i emocjach)?
To, czy w trudnych momentach zamrażasz emocje i odcinasz się od ciała, wybuchasz złością, czy może nadmiernie poświęcasz się dla innych i przyciągasz niedostępnych partnerów – wynika z Twojego stylu przywiązania ukształtowanego w dzieciństwie.
Zrób nasz krótki, darmowy Kwestionariusz Stylu Przywiązania (zajmie Ci 3 minuty) i sprawdź, jaki nieświadomy wzorzec kieruje Twoim układem nerwowym.
Wpływ gniewu na ciśnienie krwi
Gniew wiąże się z istotnymi zmianami w układzie sercowo-naczyniowym. Podczas jego odczuwania dochodzi do wzrostu ciśnienia tętniczego oraz przyspieszenia akcji serca. Wzrasta wydzielanie adrenaliny i noradrenaliny, które przygotowują organizm do szybkiej reakcji (Sęk, 2001).
Badania wskazują, że osoby mające tendencję do częstego wyrażania gniewu lub jego tłumienia mogą być bardziej narażone na problemy kardiologiczne, w tym nadciśnienie i choroby serca (Heszen-Niejodek, 2000). Wysokie ciśnienie wywołane silnym gniewem może być szczególnie niebezpieczne dla osób z istniejącymi schorzeniami układu krążenia.
Znaczenie autoregulacji emocjonalnej
Świadomość somatycznych objawów gniewu ma kluczowe znaczenie w procesie samoregulacji. Rozpoznanie sygnałów wysyłanych przez ciało, czyli takich jak zaciskanie mięśni, drżenie czy gwałtowniejsze bicie serca może być pierwszym krokiem do zatrzymania się i świadomego wyboru reakcji. Techniki oddechowe, trening relaksacyjny czy praktyki uważności sprzyjają redukcji napięcia mięśniowego i obniżeniu ciśnienia krwi, a tym samym wspierają zdrowie psychofizyczne (Grzesiuk, 2012).
Podsumowanie
Gniew jest emocją naturalną i potrzebną, jednak jego somatyczne objawy pokazują, że nie pozostaje on obojętny dla zdrowia. Wzrost napięcia mięśni i podwyższone ciśnienie krwi to naturalne reakcje organizmu, które w dłuższej perspektywie mogą obciążać ciało. Dlatego tak ważne jest, by uczyć się rozpoznawać sygnały płynące z organizmu i umieć świadomie nimi zarządzać.
Bibliografia
- Grzesiuk, L. (2012). Psychoterapia. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Eneteia.
- Heszen-Niejodek, I. (2000). Psychologia zdrowia. Wydawnictwo Naukowe PWN
- Kubacka-Jasiecka, D. (2010). Psychologia emocji. Teoria i praktyka. Wydawnictwo UJ.
- Sęk, H. (2001). Psychologia kliniczna. Wydawnictwo Naukowe PWN.
